Thuốc Ngừa Thai… Còn Dùng Làm Gì Nữa

Thuốc Ngừa Thai… Còn Dùng Làm Gì Nữa

Thuốc ngừa thai, dĩ nhiên là dùng để ngừa thai rồi. Thế nhưng, vẫn có không ít người ngộ nhận dùng thuốc với mục đích khác, cũng như nhiều chuyên gia y tế “chủ động” dùng với mục đích chữa bệnh.

Trước tiên, cần nói rõ về thành phần của thuốc để biết cách mà thuốc tác động lên con người. Thuốc ngừa thai sử dụng một hoặc hai thành phần nội tiết nữ chính là estrogen (E) và progesteron.

Estrogen và progesteron trong cơ thể người có các đặc tính sau:

  • Trong nửa đầu chu kỳ kinh nguyệt, chỉ có E (do buồng trứng tiết ra) với nồng độ tăng dần; E có vai trò tăng sinh lớp nội mạc tử cung (về số lượng - độ dày) và giúp hình thành các đặc điểm giới tính nữ.
  • Trong nửa sau chu kỳ, có cả E và progesteron (do buồng trứng, sau khi đã rụng trứng, tiết ra) có vai trò giúp nội mạc tử cung phát triển về chất lượng (nhiều mạch máu nuôi, nhiều dinh dưỡng)
  • Sự sút giảm đột ngột nồng độ các nội tiết tố này sẽ dẫn đến việc xuất huyết lòng tử cung giông như kinh nguyệt.

Progesteron trong thuốc ngừa thai thực chất là các dẫn xuất tổng hợp, có tác dụng giống progesteron, gọi là progestin (P). Thuốc ngừa thai có các loại: loại kết hợp gồm E + p, thuốc ngừa thai đợn thuần chỉ gồm p (loại dành cho người nuôi con bú); E đa số là ethinyl estradiol - một estrogen vốn có trong cơ thể người phụ nữ, p có thể thuộc các thế hệ khác nhau với những thế hệ càng về sau càng ít tác động trên vấn đề nam hóa hay chuyển hóa muối - nước, lipid hay chuyển hóa đường.

Tác động ngừa thai chủ yếu là ngăn chặn sự rụng trứng (khi dùng thuốc, buồng trứng sẽ tạm ngưng không làm việc, khi hết dùng thuốc, buồng trứng lạihoạt động trở lại); bên cạnh đó thuốc còn làm thay đổi dịch nhày cổ tử cung, gây khó khăn cho việc tinh trùng xâm nhập buồng tử cung và làm biến đổi nội mạc tử cung không còn thuận lợi cho việc trứng làm tổ.

Tác động ngừa thai chủ yếu là ngăn chặn sự rụng trứng

Khi sử dụng thuốc ngừa thai, chu kỳ kinh nguyệt sẽ đều đặn theo vỉ thuốc uống (hết thuổc vài ngày sẽ có kinh), số ngày hành kinh cũng ít hơn bình thường, không có hiện tượng kinh kéo dài dây dưa (nếu uống lại vỉ thuốc mới theo đúng hẹn - 7 ngày sau hết vỉ thuốc cũ với vỉ 21 viên và uống ngay vỉ mới với vỉ 28 viên), thậm chí còn giảm đáng kể tình trạng đau bụng kinh. Đây chính là lợi điểm của biện pháp dùng thuốc uống để ngừa thai. Cũng vì vậy, khi tư vấn về biện pháp ngừa thai, những người mong muốn có chu kỳ kinh đều đặn tạo tâm lý thoải mái cũng như tiện lợi trong sinh hoạt hàng ngày, đây chính là biện pháp ưu tiên nên dùng. Một số trường hợp có rối loạn kinh nguyệt, cần điều trị cũng được bác sĩ kê toa thuốc ngừa thai trong thời gian ngắn hạn (nếu không có chống chỉ định), ngay cả khi đây là một thiếu nữ chưa có gia đình hay một người phụ nữ không có nhu cầu ngừa thai.

Nhiều người, đặc biệt là phụ nữ trẻ, chưa có con, lo ngại dùng thuốc ngừa thai lâu ngày sẽ bị “tịt ngòi” gây vô sinh. Thật ra, thuốc ngừa thai chỉ "thôi miên” cho buồng trứng ngủ đông trong giai đoạn sử dụng thuốc, sau khi ngưng thuốc, buồng trứng lại thức dậy và làm việc tiếp tục. Có chăng, sau một giấc ngủ dài, sẽ có những buồng trứng thức dậy một cách uể oải hay hăng hái thái quá, gây ra tình trạng rối loạn trong một vài chu kỳ đầu. Sau thời gian khởi động, buồng trứng lại trở lại với nhịp độ hoạt động như trước khi dùng thuốc.

Đó là chưa kể, dùng thuốc ngừa thai lâu dài còn giúp bảo vệ buồng trứng trước nguy cơ ung thư. Người ta đã thấy trên người dùng thuốc ngừa thai lâu dài, trên người sanh con nhiều lần hay có thời gian cho con bú lâu, khả năng ung thư buồng trứng giảm đáng kể so với người bình thường.

Một tác dụng khác khá được người dùng quan tâm là tác dụng trên da. Các loại P thế hệ sau, có ít tác dụng nam hóa, nên làm cải thiện đáng kể tình trạng mụn hay thay đổi sắc tố trên da. Đây cũng là ngộ nhận của rất nhiều thiếu nữ trẻ, dùng thuôc này ngừa thai nhằm để đẹp da. Thật ra chỉ một số tạng người nhiều mụn trong bệnh cảnh rối loạn nội tiết tó gây ra dư nội tiết tố nam và gây tăng mụn thì có thể dùng một số loại thuốc ngừa thai đặc biệt nhằm giảm phần nào rối loạn nội tiết đưa đến giảm mụn. Chứ không phải người nào có mụn cũng dùng được thuốc ngừa thai, hay thuốc ngừa thai nào cũng dùng được.

Tình trạng nám da khi dùng thuốc ngừa thai chỉ xảy ra trên một số người đặc biệt, và thường là với các loại P thế hệ cũ. Nám da, nếu có, thường sẽ ổn định sau một thời gian dùng thuốc, tránh tiếp xúc mặt trời khi dùng thuốc bằng các loại kem chông nắng hay các cách che chắn bảo vệ sẽ làm giảm bớt nám da. P trong thuốc ngừa thai còn có tác dụng giữ nước trong cơ thể, dẫn đến một số người phốp pháp than “mập lên” khi dùng thuốc, hay một số “thầy lang” dùng thuốc này phụ thêm trong toa thuốc tăng cân dành cho người gầy ốm. Chưa nói, khi dùng thuốc, gò ngực cũng sẽ đầy đặn hơn, nên có nhiều em trẻ đã tự ý dùng thuốc với mong muốn “vòng 1 như vòng 3”. Với tác động giữ nước, thì các loại p thế hệ mới hầu như không còn tác dụng này, tuy giá thuốc vẫn còn đắt. Với tác động trên bầu ngực, đây chỉ là tác động tạm thời, sau ngưng thuốc, bầu ngực lại “qui hồi vốn cũ”. Để tăng kích thước vòng 1, tập thể dục, nhất là các động tác vùng tay và ngực, cùng chế độ dinh dưỡng hợp lý sẽ có hiệu quả lâu bền.

Thuốc ngừa thai, rõ ràng, là biện pháp ngừa thai hiệu quả nhất, giúp người phụ nữ có kế hoạch cho việc mang thai sinh nở sao cho phù hợp nhất với tình trạng sức khỏe của bản thân và tình trạng kinh tế của gia đình

Một khía cạnh khá tế nhị mà thường người dùng thuốc “thắc mắc không biết hỏi ai” là tác động của thuốc ngừa thai trên hoạt động tình dục. về mặt tâm lý, thuốc ngừa thai giúp ngừa thai hiệu quả, hoạtđộng tình dục lúc đó không còn lo lắng về việc có thai ngoài ý muốn, có nghĩa là có thể “thả dàn” hoạt động theo khả năng và nhu cầu của các bên đối tác. Tuy nhiên, lượng E trong thuốc ngừa thai có thể thấp hơn với nồng độ sinh học bình thường (nhất là các loại thuốc vỉ mới có lượng E thấp) dẫn đến tình trạng giảm dịch tiết vùng kín, đưa đến tình trạng khô hạn làm khó khăn khi hoạt động. Có thể giải quyết khô hạn bằng “khúc dạo đầu” có kỹ thuật và thời gian, cũng như dùng thêm một số thuốc tại chỗ cho thêm phần “tươi mát”.

Thuốc ngừa thai, rõ ràng, là biện pháp ngừa thai hiệu quả nhất, giúp người phụ nữ có kế hoạch cho việc mang thai sinh nở sao cho phù hợp nhất với tình trạng sức khỏe của bản thân và tình trạng kinh tế của gia đình. Các tác động có lợi khác của thuốc, như “hàng khuyến mãi”, cần được nhắc tới khi tư vấn cho người dùng thuốc; đây chính là điều giúp người phụ nữ có thể an tâm dùng thuốc lâu dài. Tác động bất lợi của thuốc, thật ra vẫn có, nhưng không lo, trước khi ghi toa dùng thuốc, các bác sĩ đã loại hẳn những người có nhiều nguy cơ khi dùng thuốc, cũng như trong thời gian dùng thuốc, việc khám sức khỏe định kỳ về nội khoa và phụ khoa chính là cơ hội để nhân viên y tế phát hiện những trường hợp không nên tiếp tục dùng thuốc nữa.

ThS.Bs. Đặng Lê Dung Hạnh