Thanh Nhiệt Giải Khát Bằng Củ Đậu

Thanh Nhiệt Giải Khát Bằng Củ Đậu

Củ đậu còn gọi là củ sắn, tên khoa học Pachyrhizus erosus (.p. angulatus), họ Cánh bướm. Từ xa xưa, nhân dân các nước châu Á đã trồng cây củ đậu làm cây thực phẩm. Cây củ đậu là cây leo, lá kép gồm ba lá chét hình tam giác rộng. Từ lá, hoa và quả, hạt đều chứa chất độc. Nhiều bộ tộc miền núi đã dùng quả và lá nghiền nát ngâm vào nước để thuốc cá. Quả đậu còn dùng làm thuốc trừ sâu, thuốc chống chuột và gián... Rễ cây củ đậu phình ra thành hình con quay, to nhỏ tùy năng suất cây trồng. Ruột trắng ăn được vì có chứa nhiều chất dinh dưỡng trong đó khá nhiều đường.

Vị ngọt của củ đậu có thể làm thành nước giải khát trong mùa viêm nhiệt. Chất giòn xốp của củ đậu và vị ngọt của nó đã được các nhà đầu bếp châu Á chế biến thành nhiều món ăn ngon như nộm, món xào, lẩu, canh. Những củ đậu bánh tẻ căng mọng thường được dùng làm thực phẩm trong bữa ăn của người châu Á.

Về hóa học: lOOg củ đậu cho 30 - 50 Calori, gồm 90g nước, 7g glucid, 18mg phosphor, 62mg kali, 18mg calci, 6mg vitamin c... và các nguyên tố đa lượng và vi lượng như đồng, sắt, calci, phosphor, nhưng ít chất bổ dưỡng, hầu như không chất béo.

củ đậu có vị ngọt nhạt, tính mát, có tác dụng thanh nhiệt, giải khát, sinh tân dịch, giải độc, giải say rượu

Theo Đông y, củ đậu có vị ngọt nhạt, tính mát, có tác dụng thanh nhiệt, giải khát, sinh tân dịch, giải độc, giải say rượu. Các món ăn chay thường có củ đậu. Củ đậu, hạt, lá, hoa đều có thể được dùng làm thuốc: hạt cây củ đậu dùng giã nhỏ nấu với dầu mè để nguội chữa ghẻ. Có thể phôi hợp với quả bồ hòn và hạt máu chó... Tuy nhiên, hạt cây củ đậu chỉ được dùng bôi ngoài da vì trong hạt có chứa một chất độc gọi là rotenon, hàm lượng từ 0,56 - 1%, ăn phải sẽ bị ngộ độc. Lá cây củ đậu cũng có chất độc, nên cây chỉ dùng chữa bệnh ngoài da. Hoa củ đậu dùng trị trúng độc rượu cồn mạn tính.

Thông thường các bộ phận của một cây, thì có tính chất tương tự. Tuy nhiên, đối với cây đậu này lại là ngoại lệ: chất pachyrhizin (có trong lá, hoa, quả đậu) đặc biệt độc với loài nhai lại như trâu bò. Đã có nhiều trường hợp ngộ độc do thả trâu bò vào ruộng trồng củ đậu mới thu hoạch. Sự kiện này giải thích việc người Việt Nam đã dùng tên cây củ đậu chứ không gọi cây đậu ý nghĩa là chỉ dùng để ăn củ mà thôi, không như các cây đậu khác: cây đậu đen, đậu đỏ, xanh, trắng... Khi ăn có thể ăn củ đậu tươi hoặc chế biến thành các món ăn xào, luộc... đều ngon và tốt cho sức khỏe. Còn hạt, hoa, quả, lá đều có độc chỉ làm thuốc dùng ngoài.

Một số cách dùng củ đậu

  • Thanh nhiệt, giải khát - Phòng say nắng, trúng nắng: Say nắng không chỉ do thiếu nước mà thiếu cả chất khoáng. Để ngừa trúng nắng nên dùng củ đậu chấm muối vừa tăng độ đậm đà cho củ đậu, vừa hỗ trợ chất khoáng thiếu hụt do mồ hôi ra nhiều.
  • Nhuận tràng: Chất xơ trong củ đậu tốt cho tiêu hóa, giúp cho ruột co bóp tốt, lợi cho đại tiện.
  • Giảm cân: Củ đậu ít năng lượng, phù hợp với thực đơn người ăn kiêng để giảm cân. Ngoài ra, củ đậu không có các chất béo nên nó là một thực phẩm lý tưởng giảm cân.
  • Bệnh đái tháo đường: Đông y cho rằng bệnh đái tháo đường do âm suy nên dương vượng, cơ thể nóng khát Củ đậu bổ âm, giúp thanh được nhiệt. Ngoài ra, chất ngọt trong củ đậu là levuloz cho nên người bệnh đái tháo đường không phải kiêng.
  • Giải độc rượu: Củ đậu giải rượu do thanh nhiệt, giải khát, thông tiểu, levuloz tăng chuyển hóa rượu. Các glucuronolacton trong củ đậu cũng giải độc rượu.

Củ đậu tươi là liệu pháp làm trẻ đẹp rất hữu hiệu

Mỹ phẩm: Củ đậu tươi là liệu pháp làm trẻ đẹp rất hữu hiệu. Mùa Đông, làn da dễ bị mất nước, khô nẻ, chị em có thể dùng củ đậu tươi thái lát, đắp hoặc xay nát củ đậu, hoặc ép lấy nước làm mặt nạ bôi mặt để dưỡng da, sẽ giúp làn da thêm mịn màng, khỏi khô và hết nứt nẻ, giảm vết nhăn, da căng bóng trắng hơn, co nhỏ chân lông và hút các chất độc trong lỗ chân lông, mụn trứng cá.

Phó Thuần Hương