Sữ Dụng Kháng Sinh Hợp Lý Để Chống Đề Kháng

Sữ Dụng Kháng Sinh Hợp Lý Để Chống Đề Kháng

Trong cuộc họp của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc vừa diễn ra ngày 21.9 vừa rồi tại Mỹ, các nhà lãnh đạo thế giới đã cùng nhau thể hiện một sự tập trung chưa từng có đối với việc hạn chế sự lây lan của các bệnh nhiễm khuẩn đề kháng với thuốc kháng sinh.

Phát biểu tại cuộc họp, Tổng Thư ký Ban Ki-moon cho biết: “Đó không phải một vấn đề có thể xảy ra trong tương lai. Đề kháng kháng sinh là thực tế đang xảy ra hiện tại, xuất hiện ở khắp nơi trên thế giới, từ các nước đang phát triển đến các nước phát triển, từ nông thôn tới thành thị, trong bệnh viện, ra tới những trang trại và cộng đồng”.

Cách nay không lâu, các giới chức của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã dùng mấy chữ “thời kỳ hậu kháng sinh” (post antibiotic era) trong phát biểu với thái độ buồn lo không thể tả. Bởi vì sau

thời gian dài gọi là thời kỳ vàng son của kháng sinh, việc dùng kháng sinh đã vượt qua tầm kiểm soát, tiến sát đến thời kỳ mà đề kháng kháng sinh hết thuốc chữa. Đề kháng kháng sinh là gì mà ghê gớm quá vậy?

tác dụng của thuốc kháng sinh

Nói nôm na, đề kháng kháng sinh là với liều dùng thông thường, kháng sinh bị lờn chẳng có tác dụng gì đốì với vi khuẩn mà trưởc đây nó tỏ ra rất hiệu quả. Người ta ghi nhận chính việc sử dụng kháng sinh bừa bãi, không đúng cách, không đủ liều sẽ làm cho vi khuẩn không bị tiêu diệt hết, một sô" vi khuẩn có khả năng thích ứng, đặc biệt có sự đột biến gen trên nhiễm sắc thể kiểm soát sự nhạy cảm đốì với kháng sinh, số này tồn tại, phát triển thành "chủng” vi khuẩn mới mà kháng sinh đã sử dụng sẽ không còn tác dụng đối với chúng nữa.

Việc lạm dụng, sử dụng kháng sinh không hợp lý dễ đưa đến sự đề kháng?

Đúng là như vậy. Vi khuẩn đề kháng kháng sinh luôn có sẵn trong tự nhiên. Nhưng, do chúng ta không tuân thủ đúng cách mà làm hiện tượng này trở nên nghiêm trọng.

  • Do thầy thuốc: chẩn đoán sai, dùng trong nhiễm trùng do virus, ký sinh trùng; chọn kháng sinh không hiệu quả (không tác dụng hoặc không ngấm vào tổ chức nhiễm khuẩn); cho dùng kháng sinh phổ rộng để điều trị bao vây; cho liều kháng sinh không đủ hoặc quá liều, phối hợp kháng sinh không đúng với vi khuẩn gây bệnh, ngưng điều trị bằng kháng sinh quá sớm hoặc không theo dõi để người bệnh không tôn trọng chỉ định…
  • Do bệnh nhân: nhầm lẫn là kháng sinh chữa bá bệnh để rồi dùng kháng sinh không đúng loại bệnh; không tuân thủ điều trị của bác sĩ, dùng không đủ liều lượng và thời gian quy định của kháng sinh; dùng đơn thuổc cũ có kháng sinh của người khác khi thấy người đó đã bị bệnh có vẻ giống như bệnh của mình...
  • Do quản lý Nhà nước chưa chặt chẽ, chưa làm đến nơi đến chốn về việc sử dụng kháng sinh như:
  • Việc mua bán thuốc khángsinh chưa được kiểm soát tốt. Ở nhiều nước trên thế giới, chỉ có thể mua kháng sinh ở nhà thuổc khi có đơn thuốc của bác sĩ, trong khi ở nước ta mua thuốc kháng sinh còn thoải mái ở các nhà thuốc. Hiện nay còn có vấn đề tự dùng thuốc, kể cả kháng sinh, qua thông tin trên mạng internet. Nhiều người khi tự cảm thấy sức khỏe của mình bất thường là cứ vào mạng để tìm bệnh, thấy trường hợp nào giông như các triệu chứng mình có là cứ y như đơn thuốc trên mạng mua về sử dụng, không cần đến bác sĩ.

thuốc kháng sinh luôn là con dao hai lưỡi

Đối với các bệnh viện, không đề cao các biện pháp chông nhiễm trùng trong bệnh viện, không thực hiện đầy đủ các xét nghiệm cận lâm sàng, không làm các xét nghiệm vi khuẩn học bệnh phẩm, đặc biệt không thực hiện kháng sinh đồ khi cần thiết nhằm hỗ trợ đắc lực việc thăm khám lâm sàng và điều trị hiệu quả của bác sĩ.

PGS.TS. Nguyễn Hữu Đức